काठमाडौँ । यमपञ्चक अर्थात् तिहारको चौथो दिन आज देशभर श्रद्धा, भक्ति र सांस्कृतिक उल्लासका साथ गोवर्धन पूजा, गोरु पूजा, हली तिहार तथा नेवार समुदायमा म्ह पूजा मनाइँदैछ । साथै आजैदेखि राष्ट्रिय विभूति शंखधर साख्वाले सुरु गरेको नेपाल संवत् ११४७ को नयाँ वर्ष (न्हुदँ) समेत सुरु भएको छ ।
पौराणिक मान्यताअनुसार द्वापरयुगमा भगवान् श्रीकृष्णले स्वर्गका राजा इन्द्रको घमण्ड र अविरल वर्षाको महाविपत्तिबाट गोकुलका सम्पूर्ण गाईगोठाला तथा मानव जातिको रक्षा गर्न आफ्नो कान्छी औँलाले गोवर्धन पर्वत उठाएका थिए । श्रीकृष्णको सोही लीला र शक्तिको सम्झनामा आज गाईको गोबरबाट गोवर्धन पर्वतको प्रतिक बनाई फूल, अक्षता र दियो बालेर गोवर्धन पर्वतको श्रद्धापूर्वक पूजाआजा गरिन्छ ।
यसैगरी, कृषिप्रधान नेपाली समाजमा मानव सभ्यता र अन्न उब्जनीका लागि वर्षभरि अहोरात्र खट्ने हलगोरु, हली तथा कृषि औजारहरूको सम्मानमा आज ‘गोरु पूजा’ तथा ‘हली तिहार’ मनाइँदैछ । वर्षभरि खेत जोतिएका हलो, जुवा, फाली, नादी तथा घाँस-पराल काट्ने औजारहरूको पूजाआजा गरी गोरुलाई पिठो, नुन, चोकर तथा बावर (गिलो रोटी) खान दिएर कृतज्ञता व्यक्त गर्ने पुरानो रीत छ ।
नेवार समुदायमा भने आजको दिन आफ्नै शरीरभित्रको चेतना र आत्मतत्त्वलाई परमात्माको अंश मानी पूजा गरिने मौलिक ‘म्ह पूजा’ भव्य रूपमा मनाइँदैछ । अष्टचिरञ्जीवी र अष्टऐश्वर्यको प्रतीक स्वरूप भुइँमा आकर्षक मण्डप बनाएर सपरिवार बसेर आत्मपूजा गरिन्छ । यस्तै, आजैदेखि घरआँगनमा ‘देउसी’ खेल्न सुरु भएको छ । बालबालिका तथा युवायुवतीहरू परम्परागत भाकामा भट्ट्याउँदै टोल-टोलमा सुस्वास्थ्य, दीर्घायु र समृद्धिको आशीर्वाद बाँड्न निस्किएका छन् जसले समाजमा आपसी सद्भाव र सांस्कृतिक एकतालाई थप प्रगाढ बनाएको छ ।
