काठमाडौँ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति एवं पूर्वउपप्रधानमन्त्री रवि लामिछानेको भारत भ्रमण र उनको पछिल्लो वैचारिक प्रहारले नेपाल र भारत दुवैतर्फको राजनीतिक तथा कूटनीतिक वृत्तमा ठुलो हलचल पैदा गरिदिएको छ। पाँच दिने औपचारिक भ्रमणका क्रममा नयाँ दिल्लीमा रहेका लामिछानेले भारतीय प्रतिष्ठित अखबार ‘हिन्दुस्तान टाइम्स’ मा एक विशेष र आक्रामक वैचारिक लेख प्रकाशित गर्दै परम्परागत कूटनीतिलाई चुनौती दिएका छन्।
नेपालमा हालैका वर्षहरूमा भएको अप्रत्याशित राजनीतिक परिवर्तनलाई ‘ब्यालेट बक्स क्रान्ति’ को संज्ञा दिँदै लामिछानेले नयाँ पुस्ताको नेतृत्व विगतको कुनै पनि ऐतिहासिक बोझ, रिसइबी वा ‘पेटी डिल’ बाट पूर्णतः मुक्त रहेको स्पष्ट पारेका छन्। उनले नेपाल-भारत सम्बन्धलाई पुरानो भू-राजनीतिक खिचातानी र दिल्लीको पुरानो चश्माबाट बाहिर निकालेर विशुद्ध ‘विकास कूटनीति’ मा बदल्न संक्रामक प्रस्तावहरू अघि सारेका छन्।
लेखमा लामिछानेले केवल सिमाना जोडेर मात्र सम्बन्ध प्रगाढ नहुने भन्दै दुई देशको अर्थतन्त्रलाई नै एकीकृत रूपमा जोड्नुपर्ने ठोस खाका प्रस्तुत गरेका छन्। उनले रक्सौल–काठमाडौँ रेलमार्गको निर्माणलाई गति दिने, काठमाडौँ–बेङ्गलुरु डिजिटल कोरिडोरको परिकल्पना साकार पार्ने, र पोखरा तथा लुम्बिनीबाट भारतका प्रमुख सहरहरूमा सिधा हवाई उडान सुरु गर्नुपर्ने साहसिक एजेन्डा उठाएका छन्। साथै, नेपालको जलविद्युतलाई भारतको औद्योगिक विकासको इन्जिन बनाउने र सीमा क्षेत्रमा रासायनिक मल कारखाना स्थापनाका लागि तत्काल सहकार्य गर्न उनले आह्वान गरेका छन्।
नेपाल-भारतबिचको संवेदनशील सीमा विवाद र थाती रहेका मुद्दाहरूबारे बोल्दै लामिछानेले परम्परागत राजनीतिक दलहरूले चुनाव जित्नका लागि मात्रै उराल्ने ‘अति-राष्ट्रवादी’ नाराले समस्याको समाधान नदिने ठोकुवा गरे। उनले यस्ता समस्याहरूलाई कुनै राजनीतिक दाउपेचविना ऐतिहासिक तथ्य र अकाट्य प्रमाणका आधारमा व्यावहारिक संवादमार्फत सल्टाउनुपर्ने स्पष्ट दृष्टिकोण राखेका छन्। सन् २०१४ मा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नेपालको संसद्मा उभिएर दिएको ‘बोर्डरलाई ब्रिज’ (सीमालाई पुल) बनाउने अभिव्यक्तिलाई स्मरण गराउँदै उनले अब पुरानो अविश्वास त्यागेर परिणाममुखी साझेदारीका लागि अघि बढ्नुपर्ने बलियो सन्देश दिल्लीलाई दिएका छन्।
